Örlexía · tekur yfirleitt 2–3 mínútur
Hættuleg viðhengi og QR-kóðar
Hvenær skjal eða QR-kóði er gildra — og hvað þú átt að gera.
Tvær gildrur úr hversdagslífinu
QR-kóði límdur yfir á stöðumælinum. Óvænt .zip-skjal með „reikningi“. Bæði geta falið spilliforrit — skaðleg forrit — eða falska innskráningarsíðu.
Varaðu þig á
- Óvæntum Office-skjölum sem biðja þig um að „virkja fjölvun“ — fjölvi (macro) er lítill innbyggður kóði sem getur sett upp skaðlegt forrit. Ekki gera það.
- .zip / .html / .iso frá óþekktum sendendum.
- QR-kóðum í tölvupósti, á veggspjöldum — eða límdum yfir ekta kóðann, t.d. á stöðumæli. Þú getur ekki séð með berum augum hvert QR-kóði leiðir.
Hvert leiðir QR-kóðinn?
https://www.postur.is.rekja-pakka.info/track
QR-kóði getur leitt á lén eins og rekja-pakka.info — ekki postur.is. Þú sérð þetta ekki með berum augum; athugaðu alltaf vefslóðina þegar síðan opnast, áður en þú skráir þig inn.
Gerðu
opnaðu aðeins skjöl sem þú áttir von á. Hafir þú skannað QR-kóða: athugaðu vefslóðina efst áður en þú slærð inn nokkuð. Í vafa? Spyrðu upplýsingatæknideildina.
Mundu
Rannsóknir sýna
QR-vefveiðar (QR-phishing) fara ört vaxandi — framkvæmdastjórar verða fyrir árásum 42× oftar en aðrir — einmitt vegna þess að QR-kóðinn flytur þig yfir á einkasíma og fram hjá póstsíum, og hver sem er með síma í vasanum er hugsanlegt skotmark. Vel útfærðar viðvaranir í vafra stöðva hins vegar 75–90% notenda, svo fremi fólk smelli þeim ekki bara í burtu.
Abnormal Security 2024 · Akhawe & Felt, USENIX Security 2013.
Spurning 1 af 3
Þú opnar sendan „reikning“ í Word. Gul rönd efst segir: „Virkjaðu efni til að skoða skjalið“. Hvað gerir þú?
✓ Rétt hjá þér!
„Virkja efni“ ræsir falinn kóða sem getur sett upp skaðlegt forrit — og vírusvörnin nær því ekki alltaf. Ekta skjal krefst ekki þessa smells.
Spurning 2 af 3
Þú skannar QR-kóðann á stöðumæli. Síðan biður um kortið þitt — en vefslóðin efst er stodumaeli-borga.info. Hvað gerir þú?
✓ Rétt hjá þér!
Svikarar líma falska QR-kóða ofan á þá ekta. Upphæðin skiptir ekki máli — það eru kortaupplýsingarnar þínar sem þeir eru á eftir. Borgaðu eftir leið sem þú þekkir.
Spurning 3 af 3
Fyrirtæki sem þú hefur aldrei átt viðskipti við sendir „Reikningur_40912.zip“. Hvað er öruggast?
✓ Rétt hjá þér!
Óvænt .zip-skjal er klassísk leið til að dreifa skaðlegum forritum — og símar geta líka orðið fyrir því. Sé reikningurinn ekta, mun sendandinn eflaust ýta á eftir aftur.
Vel gert!
Þú hefur klárað eitt af grunnnámskeiðunum — sem allir fá frítt.
Með ókeypis innskráningu:
- Stigin þín, framvindan og skírteinið þitt eru vistuð.
- Þú færð námskeið sniðin að þínu hlutverki — ekki bara grunnnámskeiðin.
- Við sendum þjálfunina akkúrat þegar þú þarft á henni að halda — til dæmis sem eftirfylgni við phishing-prófun.