Örlexía · tekur yfirleitt 2–3 mínútur
AI-svik & djúpfölsun
Þegar málið er fullkomið og röddin hljómar eins og yfirmaðurinn — en það er falsað.
Fjarfundurinn sem var falskur
Árið 2024 sat starfsmaður hjá verkfræðistofunni Arup á fjarfundi með fjármálastjóra sínum og nokkrum samstarfsmönnum — og millifærði á eftir um 180 milljónir króna. Allt leit út fyrir að vera ekta. En hann var eina raunverulega manneskjan á fundinum: restin voru AI-búnar afritanir. Svikarar nota nú AI til að skrifa gallalaus tölvupóst, klóna raddir og falsa heilu fjarfundina.
Nýjar leikreglur
- Fullkomið mál er ekki lengur sönnun — stafsetningar- og málvillur hverfa með AI.
- Rödd eða myndband getur verið falsað, jafnvel þótt það hljómi/líti út fyrir að vera ekta.
- Þrýstingurinn er sá sami: flýtir, leynd, peningar.
Gallalaust mál — er það þá ekta?
Nei. AI skrifar fullkomna íslensku án einnar einustu villu, svo að „finndu stafsetningarvilluna“ dugar ekki lengur. Skoðaðu þess í stað netfang sendanda (hér firmma-bokhald.com með tveimur m-um) og sjálfa beiðnina — ekki málfarið.
Gerðu þetta
staðfestu alltaf óvenjulegar beiðnir í gegnum þekkta leið (hringdu til baka í númer sem þú þekkir sjálf/ur). Semjið jafnvel um leynilegt öryggisorð í teyminu fyrir hraðgreiðslur — orð sem aðeins þið þekkið.
Mundu
Rannsóknir sýna
AI-skrifaður veiðipóstur (phishing) nær nú ~54% smellihlutfalli — á pari við mannlega sérfræðinga og mun ódýrari í framleiðslu. „Finndu stafsetningarvilluna“ dugar ekki lengur; það sem dugar er endurhringing í númer sem þú þekkir sjálf/ur.
Spurning 1 af 3
Á fjarfundi biður „framkvæmdastjórinn“ um hraðgreiðslu. Rödd og andlit líta alveg út fyrir að vera ekta. Hvað gerir þú?
✓ Rétt hjá þér!
Í Arup-málinu voru allir hinir á fundinum AI-afrit — að spyrja „fundinn“ er að spyrja svikarann. Aðeins leið sem þú velur sjálf/ur sannar eitthvað.
Spurning 2 af 3
Tölvupóstur frá „starfsmannasviði“ er á fullkominni íslensku með réttu merki og nafni yfirmanns þíns. Hvað ræður því hvort þú getur treyst honum?
✓ Rétt hjá þér!
AI skrifar gallalausa íslensku og merki geta allir afritað. Það sem afhjúpar svikin er netfangið á bak við nafnið — og beiðni sem sker sig úr.
Spurning 3 af 3
Rödd í símanum hljómar nákvæmlega eins og yfirmaður þinn og biður um millifærslu. Hvað verndar best?
✓ Rétt hjá þér!
Röddina er hægt að klóna og númerið á skjánum er hægt að falsa — hvort tveggja stjórnar svikarinn. Það eina sem hann stjórnar ekki er símtal sem þú sjálf/ur hringir.
Vel gert!
Þú hefur klárað eitt af grunnnámskeiðunum — sem allir fá frítt.
Með ókeypis innskráningu:
- Stigin þín, framvindan og skírteinið þitt eru vistuð.
- Þú færð námskeið sniðin að þínu hlutverki — ekki bara grunnnámskeiðin.
- Við sendum þjálfunina akkúrat þegar þú þarft á henni að halda — til dæmis sem eftirfylgni við phishing-prófun.